M u z e u m   P r z e m y s ł u  C y n k o w e g o  w   P o l s ce

Likwidacja przemysłu cynkowego jest wpisywana w ogólnopolski proces przekształceń własnościowych, niestety często kończących się upadłością. Tego działu historii nie można jednak puścić w powszechne zapomnienie. Odpowiedzią na tytułowe pytanie są trzy aspekty:
1. Cynk był największą ekonomiczną przyczyną w pierwszym okresie rozwoju "Śląskiej aglomeracji"
2. Przekazanie potomnym etosu pracy i życia kilku pokoleń związanych z produkcją cynku.
3. Zachowanie w pamięci dawnych technologii pozyskiwania cynku oraz urządzeń i sprzętu do jego obróbki.
Ad.1 Dochody z pierwszej huty cynku w Wesołej w latach 1801r.-1810r. stanowiły 10,2% całości dochodów księcia pszczyńskiego. W tym samym czasie huty żelaza dawały 6,3% zysku, huty szkła 4,6%, kopalnie węgla 4%. W 1809r. uruchomiono pierwszą większą (10 pieców po 4 mufle) hutę państwową "Lydognia" w Królewskiej Hucie – obecnie w Chorzowie. Już w pierwszym roku produkcji zwróciły się koszty budowy i osięgnięto znaczne zyski. Od tego momentu wzrasta zainteresowanie budową nowych hut. Na terenie dzisiejszych Katowic 47 lat przed przyznaniem praw miejskich powstają pierwsze dwie huty cynku: "Fany" i "Franz" - w okolicach dzisiejszego "Spodka". Dwa lata przed uznaniem Katowic za miasto - w poszerzonym dzisiejszym obrysie - istnieje już 12 hut cynku, a tylko 4 huty żelaza i 6 kopalń węgla. W 1860r. Śląsk zajmował pierwsze miejsce wśród krajów produkujących cynk. Pomimo koniunkturalnych wahnięć, a nawet kryzysów, na produkcji cynku powstawały fortuny rodowe (Giesche, Hohenlohe, Winckler - od 1838 właściciele Katowic). Szczególnym przypadkiem był Karol Godula, Ślązak bez pierwotnego majątku. Jako administrator majątku Ballestremów założył w 1812r. hutę cynku -Karol-, za co otrzymał od swego pryncypała 28 kuksów (udziałów). Osiągane kolejne dochody przeznaczał na nowe inwestycje. W 1823r. zostaje współwłaścicielem kopalni galmanu "Maria" w Miechowicach. Następnie już samodzielnie zakłada kopalnie: "Elizabeth", "Verona", "Severin", "August". W 1826r. nabywa majątki Szombierki i Orzegów gdzie uruchamia własne kopalnie węgla. W 1830r. występuje ze służby u Ballestrema, biorąc w dzierżawę od swego chlebodawcy majątki: Ruda i Biskupice.

1836r. Kupuje hute cynku w Orzegowie, którą rozbudowal.

1843r. Zbudował hutę Bobrek

1845r. Nabywa cały majątek Bobrek

1847r. Kupuje hutę "Morgenroth" w Orzegowie

Karol Godula umiera 1848r. Nazwano go "królem cynku". Łączna wartość jego majątku była szacowana na niecałe dwa miliony talarów. Wobec powyższego oczywistym jest, że cynk miał decydujący wpływ na powstanie miasta Katowice i rozwój Aglomeracji Śląskiej.
Ad.2 Przekazanie etosu pracy i życia kilku pokoleń związanych z produkcją cynku.- Pokolenia te stanowiły znaczny odsetek mieszkańców Śląska. Ten aspekt jest największym walorem historii, bo na przykładzie życia naszych ojców uczymy się lepiej kształtować teraźniejszość. Wątków jest wiele, jednak największym dramatem minionego okresu, nie uświadomionym pierwotnie, było powszechne zagrożenie zdrowia. Wśród wielu działaczy pragnących to zmienić wyróżnia się Pani Jolanta Wadowska Król - pediatra, która pierwsza w 1974r. stwierdziła ołowicę u dzieci mieszkających w sąsiedztwie huty. Ówczesny I sekretarz wojewódzki PZPR Zdzisław Grudzień zatwierdzenia jej pracy doktorskiej uwarunkował zaniechaniem dalszego informowania o zagrożeniu dla dzieci. Pani J. Król uznała jednak, że zdrowie jej podopiecznych jest ważniejsze. Postawa Pani doktor została oficjalnie doceniona w 2005r. przyznaniem jej Złotego Medalu "Solidarności" przez Zarząd Regionu Śląsko Dąbrowskiego. W społeczności hutniczej, nazywanej przez niektórych historyków pariasami pracy, oprócz walki o poprawę zdrowia i warunków socjalnych było wiele pozytywnych wydarzeń w działalności kulturalnej oraz sportowej, które także powinny być zauważone.
Ad.3 Jak cenną wartością jest eksponat muzealny nie trzeba nikogo przekonywać. Jeżeli cenny zabytek jest osadzony w jego pierwotnym miejscu to wartość poznawcza i atrakcyjność są zwielokrotnione, przewidziane zostało to w ustawie z 2003r. o ochronie zabytków.